Dosya Nedir Popüler Dosya Uzantıları Nelerdir?

Dosya Nedir?

Bilgisayarda bilgilerin (verilerin) kaydedildiği birimlere dosya adı verilir. Dosyalar içerisindeki bilginin türüne göre ses dosyası, video dosyası, yazı dosyası, resim dosyası, sunu dosyası gibi isimlerle birbirinden ayrılır. Bir dosyanın ne ile ilgili bilgi sakladığını simgeleriyle (ikon) ya da uzantılarıyla anlayabiliriz. Dosyalar türlerine göre farklı programlar tarafından çalıştırılırlar.

Bir dosyanın içeriğinin ne olduğunu simgesine ya da uzantısına bakarak anlayabiliriz.

Dosya Yapısı

Bir dosya yapısı 3 kısımdan oluşur. Birinci kısım “dosya adı” ,ikinci kısım “nokta işareti” ve üçüncü kısım ise “dosya uzantısı” dır.

Dosya Adı

Dosyaları birbirinden ayırt etmek için kendimizin verdiği isimlerdir. Bir dosyaya isim verirken anlaşılır olmasına ve içinde ne ile ilgili bir bilgi varsa onu yansıtan bir isim olmasına dikkat etmeliyiz. Bu durum dosyayı açmadan içerisinde ne olduğunu bilmemiz noktasında bize kolaylık sağlayacaktır.

Örneğin; Bir yazı dosyasının içerisine İstiklal Marşımızı yazıp bu dosyayı İstiklal Marşı.docx şeklinde yazmamız onun içeriği konusunda hem bize hem de başka kullanıcılara dosyayı açmadan bir ipucu verecektir.

Bir dosyaya en fazla 255 karakterlik bir uzunlukta isim verebiliriz.Ancak isim verirken de kullanamayacağımız bazı karakterler vardır. Bu karakterler şunlardır: ? * : < > | ” \ /

Dosya-klasör-yasak-karakterler — Dosya ve Klasörlere İsim Verirken Bu Karakterleri Kullanamayız

Ayrıca bilgisayar sistemi içerisinde özel amaçlarla kullanılan LPT1, PRN, NUL gibi isimler de dosya adı olarak kullanılamaz.

Peki bir dosyaya nasıl isim verilir veya değiştirilir?

Bir dosyaya isim vermek veya değiştirmek için bir çok yol vardır. Bunların en çok kullanılanlarından birincisi isim vermek istediğiniz dosyanın üzerine gelip sağ tıklamak ve açılan menüden “Yeniden Adlandır” seçeneğine tıklamak. İkincisi ise ismini değiştirmek istediğiniz dosyaya bir kez tıklayıp seçili hale getirdikten sonra F2 tuşuna basmak.

Nokta

Dosya adı ile dosya uzantısını birbirinden ayırmak için kullanılan noktalama işaretidir.Tüm dosyalarda bulunmak zorundadır.

Dosya Uzantısı

Dosyanın türünü,hangi yazılım tarafından oluşturulduğunu veya hangi yazılım kullanılarak açılabileceğini gösteren ve genellikle 3 -4 harften oluşan İngilizce kısaltmalardır.

Örneğin; Yazı dosya uzantısı olan .txt uzantısı İngilizce yazı anlamına gelen TEXT kelimesinin kısaltmasıdır. Ya da bilgisayarımızdaki çoğu uygulamanın uzantısı olan .exe İngilizce de “Çalıştırılabilir” anlamına gelen “Executable” kelimesinin kısaltmasıdır.

Popüler Dosya Uzantıları

Bilgisayar veya mobil sistemlerde kullanılan bir çok dosya uzantısı vardır.Ancak karşımıza en fazla çıkan başlıca dosya uzantıları ve bu uzantıların açılımları şunlardır.

Metin (Yazı) Dosyası Uzantıları

Uzantı	Açılımı	Türü	Açabilecek Programlar
.docx, .doc	Word Microsoft Office Word Document	Yazı Dosyası	Microsoft Office Word
.txt	Plain Text File	Yazı Dosyası	Metin Belgesi (NotePad),Word
.rtf	Revit Family Template File	Zengin Metin Dosyası	WordPad,Word
.odt	OpenOffice File	Yazı Dosyası	OpenOffice

Ses Dosyası Uzantıları

Uzantı	Açılımı	Türü	Açabilecek Programlar
.mp3	MP3 Audio File	Ses Dosyası	Tüm Müzik Programları
.wav	Wave Audio File	Ses Dosyası	Tüm Müzik Programları
.aac	Advanced Audio Coding File	Ses Dosyası	Tüm Müzik Programları
.wma	Windows Media Audio File	Ses Dosyası	Tüm Müzik Programları
.m4a	MPEG-4 Audio File	Ses Dosyası	Tüm Müzik Programları
.ogg	Ogg Vorbis Codec Compressed Multimedia File	Ses Dosyası	Tüm Müzik Programları

Resim Dosyası Uzantıları

Uzantı	Açılımı	Türü	Açabilecek Programlar
.jpeg	Joint Photographic Experts Group File	Resim Dosyası	Fotoğraf Görüntüleyiciler
.bmp	Bitmap File	Resim Dosyası	Fotoğraf Görüntüleyiciler
.png	Portable Network Graphic File	Resim Dosyası	Fotoğraf Görüntüleyiciler
.gif	Animated Web File	Hareketli Resim Dosyası	Web Tarayıcılar,Fotoğraf Görüntüleyiciler
.tiff	Tagged Image File Format	Resim Dosyası	Fotoğraf Görüntüleyiciler

Video Dosyası Uzantıları

Uzantı	Açılımı	Türü	Açabilecek Programlar
.avi	Audio Video Interleave File	Video Dosyası	Tüm Video Oynatıcı Programlar
.mp4	MPEG-4 Video File	Video Dosyası	Tüm Video Oynatıcı Programlar
.mov	Quick Time Movie Format File	Video Dosyası	Tüm Video Oynatıcı Programlar
.flv	Flash Video File	Video Dosyası	Tüm Video Oynatıcı Programlar
.mpg	Moving Picture Experts Group File	Video Dosyası	Tüm Video Oynatıcı Programlar
.mkv	Matroska Video Stream File	Video Dosyası	Tüm Video Oynatıcı Programlar

Sıkıştırılmış Dosya Uzantıları

Uzantı	Açılımı	Türü	Açabilecek Programlar
.rar	WinRAR Compressed Archive	Sıkıştırılmış Dosya	WinRAR,WinZip,7Zip
.zip	ZIP File	Sıkıştırılmış Dosya	WinRAR,WinZip,7Zip
.7z	Compressed File	Sıkıştırılmış Dosya	WinRAR,WinZip,7Zip
.tar	Consolidated Unix File Archive	Sıkıştırılmış Dosya	WinRAR,WinZip,7Zip

Bazı Veri Dosyalarına Ait Uzantılar

Uzantı	Açılımı	Türü	Açabilecek Programlar
.pdf	Portable Document Format File	Kitap Dosyası	Adobe Reader,Foxit Reader
.xls, .xlsx	Microsoft Office Excel Spreadsheet File	Elektronik Tablo Dosyası	Microsoft Office Excel
.ppt, .pptx	Microsoft Office PowerPoint Presentation File	Sunu Dosyası	Microsoft Office PowerPoint
.csv	Comma Separated Values File	Elektronik Tablo Dosyası	Microsoft Office Excel
.ini	Initialization/Configuration File	Uygulama Dosyası
.html	Hypertext Markup Language File	Web Sayfası Dosyası	Tüm Web Tarayıcılar

Çalıştırılabilir Dosya Uzantıları

Uzantı	Açılımı	Türü	Açabilecek Programlar
.exe	Windows Executable File	Çalıştırılabilir Dosya	Windows
.msi	Windows Installer File	Çalıştırılabilir Dosya	Windows
.bin	Binary Disc Image File	Çalıştırılabilir Dosya	Windows
.app	Application File	Çalıştırılabilir Dosya	Windows
.dmg	Disk Copy Disk Image File	Çalıştırılabilir Dosya	Windows

Bir Dosyanın Uzantısının Ne Olduğunu Öğrenmek

Bir dosya uzantısını öğrenmek için faremizle o dosyanın üzerine gelip sağ tıklayıp açılan menüden özellikler seçeneğine tıkladığımızda dosyanın uzantısını öğrenebiliriz.Aşağıdaki görselden uzantıyı nasıl öğreneceğinizi inceleyebilirsiniz.

Dosya Uzantılarını Görünür Hale Getirmek

Dosyalarımızın uzantıları genelde gizli olduğu için görünmezler.Dosyalarımızın uzantılarını görünür yapmak için Denetim Masası > Klasör Seçenekleri > Görünüm Sekmesi yolunu izleyerek açılan listeden “Bilinen dosya türleri için uzantıları gizle” seçeneğinin tik işaretini kaldırıyoruz.Ya da herhangi bir klasör açıp aşağıdaki görselden takip edeceğiniz adımlarla da dosya uzantılarını gösterebilirsiniz.