Bilişim teknolojileri hayatımızın her anında bize eşlik ediyor. Çalışırken, sosyal medyada gezinirken, ödev ve projelerimiz üzerinde çalışırken, oyun oynarken veya araştırma yaparken bilgisayar, telefon ve tablet gibi bilişim teknolojilerini sıkça kullanıyoruz.
Ancak bu teknolojilerin, bilinçsizce ve uzun süre kullanıldığı zaman bedensel ve ruhsal bazı sağlık sorunlarına neden olabildiği de bir gerçek.
Bu sağlık sorunları kimilerinde ellerde, bileklerde, kollarda, omuzlarda, boyunda ve sırtta ağrı, tutulma veya kasılmayla kendini gösterirken, kimilerinde halsizlik, isteksizlik ve görme bozuklukları gibi beden sağlığını olumsuz etkileyebilir.
Teknolojinin Beden Sağlığına Etkileri
Birçok kişi bilgisayar başında iken, nasıl oturduğunu çoktan unutmuş, sırt öne eğilmiş, eller klavye ya da fare üstünde, gözleri ekrana kilitlenmiş vaziyette zamanın ne kadar hızlı geçtiğinden habersizdir.
Ancak bilgisayar başından kalktıklarında; gözlerde yanma, boyun kaslarında ağrı ve sertleşme, elde uyuşukluk, yorgunluk gibi şikayetlerden söz etmeye başlarlar. Bu yüzden, kullanım alışkanlıklarımızı gözden geçirmeliyiz.
Bilgisayar Kullanırken Uyulması Gereken Kurallar
Bilgisayar başında doğru oturmak çok önemlidir. Yanlış oturuş alışkanlıkları vücudumuzda kalıcı hasarlar bırakabilir. Aşağıdaki listeye dikkat ederek kendinizi koruyabilirsiniz:
- Dik oturmalıyız ve dirsekler ile dizlerimiz 90 derecelik dik açıda olmalı.
- Göz ile ekranın üst çerçevesi aynı hizada olmalıdır.
- Gözümüz ile ekran arası uzaklık en az 45 en çok 70 cm olmalıdır.
- İyi bir bel desteği sağlaması için koltuğun arkalığı olmalıdır. Koltuk arkalığı ve oturağın yüksekliği ile yatıklığı kullanıcı tarafından kolayca ayarlanabilir olmalıdır.
- Klavye ile farenin yüksekliği ve uzaklığı, dirsek ile bilekler gevşek ve ön kollar zemine paralel olacak şekilde ayarlanmalı, klavye ve fareden biri aşağıda diğeri yukarıda olmamalı ikisi de aynı hizada olmalıdır.
- Eğer gerekiyorsa, fare ve klavye kullanırken yumuşak yüzeyli ve sabit bir bilek desteği kullanılmalıdır.
- Çalışma yüzeyinin altında bacaklar için geniş alan sağlanmalı. Masa başında bacaklar ileriye doğru uzatılmamalıdır.
- Ayaklar tamamen yere veya bir ayaklığa basıyor olmalıdır.
- Ekrandan yansıyabilecek ışıktan gözler korunmalıdır.
- Bilgisayar başında en fazla 30 dk. vakit geçirilmeli ve 15 dk. hareketli aktivitelerde bulunulmalıdır.
Göz Sağlığı İçin İpuçları
Ekrana bakarken gözlerimizi kırpmayı genellikle unuturuz. Bu durum göz kuruluğuna neden olur. Bu nedenle, her 20 dakikada bir 20 saniye boyunca uzağa bakın. Ayrıca, ekranın parlaklığını gözünüzü yormayacak şekilde ayarlayın. Sonuç olarak, göz kaslarınız dinlenecek ve daha sağlıklı kalacaktır.
Çalışma Ortamı Nasıl Olmalı?
Çalıştığınız oda her zaman temiz olmalıdır. Odayı sık sık havalandırın çünkü taze hava odaklanmanızı kolaylaştırır. Ek olarak, masanızın üzerini düzenli tutun. Kitaplarınıza ve farenize kolayca uzanabilmelisiniz. Bu sayede, eklemlerinizi gereksiz yere zorlamazsınız.
Çalışma Masası, Koltuk Seçimi ve Masa Düzeni
- Masalar boyunuza göre ayarlanmalıdır. Çok yüksek masalar omuzlarınızı yorar ve ağrıya neden olur. Bu yüzden, omuzlarınızın doğal ve rahat duracağı bir masa yüksekliği seçin. Bununla alakalı olarak Ergonomi Nedir ve Çeşitleri Nelerdir? konusunu incelemenizi öneririz.
- Koltuk seçerken mutlaka ayarlanabilir modelleri tercih edin. Koltuğunuzun sırtlığı dik olmalı ve belinizi tam desteklemelidir. Ayrıca, kollarınızı dinlendirebileceğiniz yan desteklerin (kolçakların) olması sizi rahatlatır.
- Masanızın üzerindeki eşyaları yerleştirirken “Kol Dairesi” kuralına uyun. Bu kurala göre; klavye, fare ve kitaplarınız dirseklerinizi masadan kaldırmadan ulaşabileceğiniz bir mesafede olmalıdır.
Bilgisayar Satın Alırken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Bilgisayar satın alırken işlemcisinin, bellek kapasitesinin veya çoklu ortam özelliklerinin yanında bilgisayar monitörünün ne kadar radyasyon yaydığı, klavye ve faresinin ergonomik olup olmadığı gibi konulara da dikkat edilmesi gerekmektedir.
Dizüstü bilgisayar kullanırken dikkat edilmesi gerekenler:
Dizüstü bilgisayar her ne kadar adı “diz-üstü” olsa da uzun süre kucakta kullanılmamalıdır. Bu şekilde kullanım siz farkında olmadan öne doğru eğilmenizi ve bacaklarınızı bükmeyi sağlayacağından bazı rahatsızlıklara yol açacaktır. Bu nedenle dizüstü bilgisayarımızı da masada kullanmak faydamıza olacaktır.
Ayrıca zorunlu kaldığımız durumlarda yatak ve koltuk gibi rahat mekânlarda dizüstü bilgisayarla çalışırken uzun süreli kullanımlar duruş bozukluğu, omuz, boyun ve bel kaslarının zorlanması ile şiddetli ağrılar duyulmasına neden olabilir. Bu riski azaltmak için, laptop altına mutlaka bir destek (kalın bir kitap gibi) koyulmalıdır.
Oluşabilecek Bedensel Rahatsızlıklar
- Tekrarlayıcı Hareket Bozuklukları: Parmak, bilek ve dirseklerin sürekli aynı küçük hareketleri yapması sonucu oluşur. Bilek dokuları sıkışabilir; bu da ellerde uyuşukluk, ağrı ve güç kaybına neden olur.
- Göz Rahatsızlıkları: Günde 4 saatten fazla ekrana bakmak; gözlerde yanma, kızarıklık ve yorgunluk yapar. Ekrana odaklandığımızda gözlerimizi daha az kırparız, bu da göz kuruluğuna yol açar. Korumak için ekranı 45-70 cm uzakta tutmalı ve sık sık mola vermeliyiz.
- Kas ve İskelet Sistemi Sorunları: Uzun süre hareketsiz kalmak ve yanlış duruş sergilemek; bel, boyun ve baş ağrılarına neden olur. Vücudun aşırı gerilmesi, kas ve kemik yapısında şekil bozuklukları yaratabilir.
- Strese Bağlı Şikayetler: Uygun olmayan çalışma ortamı ve yoğun teknoloji kullanımı, sadece fiziksel değil, stres kaynaklı kasılmaları da beraberinde getirir.
Bilişim Teknolojilerinin Ruh Sağlığına Etkileri
İnternetin hızlanması, dokunmatik ekran teknolojilerinin gelişmesi ve bilgisayar, akıllı telefon, akıllı televizyon gibi teknoloji ürünlerinin 7 ‘den 70 ‘e herkesin ulaşabileceği boyutlara gelmesiyle sosyal medya, oyun ve dijital film platformları herkesi etkisi altına almıştır.
Bu teknolojilerin gereğinden fazla kullanımı ciddi düzeyde görülen ve giderek artan teknoloji ve oyun bağımlılığına yol açmış ve bazı ruhsal (psikolojik) rahatsızlıkları beraberinde getirmiştir.
Teknoloji ve Oyun Bağımlılığı
Teknoloji harika bir araçtır. Ancak, kontrolü kaybettiğimizde bağımlılığa dönüşebilir. Oyun bağımlılığı, kişinin gerçek dünyadan kopup sadece dijital dünyada yaşamak istemesidir.
Bağımlılığın Belirtileri Nelerdir?
- Zamanı Unutmak: Bilgisayar başında planladığınızdan çok daha fazla vakit geçirmek.
- Huzursuzluk: İnternet veya oyun olmadığında sinirli ve üzgün hissetmek.
- Sorumlulukları Aksatmak: Ödevleri, yemek vaktini veya uykuyu oyun için ertelemek.
- Yalnızlaşma: Arkadaşlarla dışarı çıkmak yerine evde ekran başında kalmayı tercih etmek.
Teknoloji ve Oyun Bağımlılığının Etkileri
Çocuk ve yetişkin ayırt etmeksizin sosyal medya, teknoloji ve oyun bağımlılığının yol açtığı bazı psikolojik olumsuz etkiler şunlardır:
- Aile içi iletişim bozukluğu
- Dikkat eksikliği
- Derslerde başarısızlık
- İş hayatında verimsizlik
- Obezite
- İçe kapanıklık
- Unutkanlık
- Şiddete eğilimli olma
- Kendini ifade edememe
- Çevre ile iletişim sorunları ve Yalnızlık
- Özgüven problemleri
- Alışveriş bağımlılığından doğan maddi kaybın yol açtığı pskikolojik sorunlar
Peki Nelere Dikkat Etmeliyiz?
Sağlık ve zaman bizler için geri döndürülemeyen en önemli iki değerdir. Hem beden hem de ruh sağlığımızın olumsuz etkilenmemesi için yukarıda bahsettiğimiz kurallara uymamız son derece önemlidir.
Bu nedenle bağımlılıktan korunmak için kendinize zaman sınırları koyun. Örneğin, her 30 dakikada bir mutlaka mola verin. Ayrıca, hobilerinize vakit ayırın. Kitap okumak, spor yapmak veya ailenizle sohbet etmek zihninizi dinlendirir. Unutmayın, gerçek hayattaki başarılarınız her zaman dijital puanlardan daha önemlidir.
Konu ile ilgili sunu dosyasına ulaşmak için lütfen TIKLAYINIZ
Konu ile ilgili çalışma kağıdını indirmek için TIKLAYINIZ
